ક્રિકેટ – ખૂબ જ લોકપ્રિય રમત: રસપ્રદ માહિતી

ક્રિકેટ ભારતની સૌથી લોકપ્રિય રમત

ક્રિકેટ વિષે ની રસપ્રદ માહિતી જાણો

રમત-ગમત ની રમતમાં ક્રિકેટ ખુબજ લોકપ્રિય રમત છે, આ લેખ દ્વારા આપ તેની રસપ્રદ માહિતી જાણી શકશો. ક્રિકેટ ની શરૂઆત ૧૬મી સદીના અંતમાં દક્ષિણ-પૂર્વ ઈંગ્લેન્ડમાં થયો હતો. તે 18મી સદીમાં દેશમાં એક સ્થાપિત રમત બની ગઈ અને 19મી અને 20મી સદીમાં વૈશ્વિક સ્તરે વિકસિત થઈ. ક્રિકેટ ની શરૂઆત ટોસ ઉછાળીને કરવામાં આવે છે.

ટોસ ઉછાળતી વખતે બંને ટીમ ના કેપ્ટન સ્થળ પર હાજર હોય છે. સિક્કાની સાચી બાજુનું અનુમાન લગાવનાર કેપ્ટન પછી પસંદ કરશે કે તેઓ પ્રથમ બેટિંગ કરવા અથવા ફિલ્ડિંગ કરવા માગે છે કે કેમ. ત્યારબાદ એક ટીમ બેટિંગ કરશે જ્યારે બીજી બોલિંગ એટલેકે ફિલ્ડિંગ કરશે. બેટિંગ ટીમનો ઉદ્દેશ્ય રન બનાવવાનો હોય છે જ્યારે ફિલ્ડિંગ ટીમનો ઉદ્દેશ્ય દસ લોકોને આઉટ કરીને બેટિંગ ટીમની ઇનિંગ્સને બંધ કરવાનો હોય છે.

આ રમત હંમેશા લોકપ્રિય છે, ઘણા ચાહકો તેમની સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય ટીમો જોવા માટે હાજરી આપે છે, ક્રિકેટ ક્રેઝ હંમેશા વધી રહ્યો છે.

ઉદય, નિયમો તથા પ્રકાર

ક્રિકેટ - સૌથી લોક્ર્પિય રમત

                                                                   ક્રિકેટ ની રસપ્રદ માહિતી

ક્રિકેટ એ એક વિશાળ મેદાન પર બેટ અને બોલ વડે રમાતી રમત છે. જેમાં પ્રત્યેક ૧૧ ખેલાડીઓની બે ટીમો વચ્ચે રમાતી રમત છે. ક્રિકેટ નું મેદાન ગોળ આકાર માં હોય છે મેદાન ની વચ્ચે પિચ હોય છે,જેના પર સામ-સામે વિકેટ ગોઠવેલા હોય છે બેટ્સમેનોનો હેતુ રન બનાવવાનો હોય છે.

ક્રિકેટના મુખ્ય નિયમોમાંનો એક એ છે કે બેટ્સમેનોએ રન બનાવવા માટે પીચના એક બીજાના છેડે (એક છેડાથી બીજા છેડા સુધી) દોડવું જોઈએ. આમ કરવાથી એક રન બને છે. ક્રિકેટના નિયમો જણાવે છે કે તેઓ શૉટ દીઠ વધુ  રન બનાવી શકે છે. દોડવાની સાથે સાથે તેઓ બાઉન્ડ્રી ફટકારીને પણ રન બનાવી શકે છે. બાઉન્ડ્રી બેટ્સમેનને 4 અથવા 6 રન બનાવે છે.

ગ્રાઉન્ડ પર અથડાયા પછી બોલ બાઉન્ડ્રીની બહાર જાય તો તેને ૪ રન આપવામાં આવે છે. જ્યારે બોલ હવામાં (તે જમીન પર અથડાયા વિના) બાઉન્ડ્રીની બહાર જાય તો તેને ૬ રન એટલેકે તેને સિક્સર કહેવામા આવે છે. ક્રિકેટના નિયમો પણ જણાવે છે કે એકવાર 4 અથવા 6 બનાવ્યા પછી બેટ્સમેન દ્વારા શારીરિક રીતે ચલાવવામાં આવેલ કોઈપણ રન રદબાતલ છે.

તેઓ માત્ર 4 કે 6 રન જ મેળવી શકશે.એક તરફ બેટિંગ કરવામાં આવે છે જ્યારે સામેની તરફથી પૂર જોસ માં બોલ ફેકવામાં આવે છે. અને બેટિંગ કરનાર વ્યક્તિના વિકેટને અથડાવા નો પ્રયત્ન કરે છે જેનાથી  બેટિંગ કરનાર એટ્લેકે બેટ્સમેન ને આઉટ કરવામાં છે જ્યારે બેટિંગ કરનાર પોતાના પૂર જોસમાં બોલ ને મેદાન ની બહાર તરફ ધકેલવાનો પ્રયત્ન કરે છે.

ક્રિકેટ ની રમત ના પ્રકાર

ક્રિકેટ ની રમતમાં કુલ ૧૬ ખેલાડી પસંદ કરવામાં આવે છે. જેમાંથી ફક્ત ૧૨ ખેલાડી ને રમાડવામાં આવે છે. ૧૨ નંબર નો ખેલાડી જો કોઈ ખેલાડીને ઇજા થાય કે કોઈ કારણસર સમસ્યા થાય તો ૧૨ નંબરના ખેલાડી ને મેદાન ની અંદર ઊતરવું પડે છે. અને બારમા ખેલાડીને બોલિંગ, બેટિંગ, વિકેટ કીપર કે ટીમની કેપ્ટનશિપ કરવાની છૂટ નથી હોતી. તેની માત્ર એક જ ફરજ હોય છે જે અવેજી ફિલ્ડર તરીકે કામ કરવાની હોય છે.

મેદાન ની અંદર કુલ ૧૧ ખેલાડીને રમાડવામાં આવે છે. ક્રિકેટના નિયમો અનુસાર રન બનાવવાની અન્ય રીતોમાં નો બોલ, વાઈડ બોલ, બાય અને લેગ બાયનો સમાવેશ થાય છે. ક્રિકેટના નિયમો જણાવે છે કે આ પદ્ધતિઓ દ્વારા બનાવેલા તમામ રન બેટિંગ ટીમને આપવામાં આવે છે.પણ તે રન બેટિંગ કરનાર ના ખાતામાં ગણવામાં આવતા નથી.

ક્રિકેટની રમત કેટલા પ્રકારની હોય છે ?

૧. ટેસ્ટ મેચ.

૨. વન ડે મેચ

૩. ટી-ટ્વેન્ટી મેચ

૧. ટેસ્ટ મેચ

ટેસ્ટ ક્રિકેટ એક એવી રમત છે જે બે ઇનિંગ્સમાં ફેલાયેલી છે. આનો અર્થ એ છે કે મેચ જીતવા માટે એક ટીમે બીજી ટીમને બે વખત આઉટ કરવાની અને તેના કરતા વધુ રન બનાવવાની જરૂર છે. ટેસ્ટ ક્રિકેટ અને ક્રિકેટના અન્ય સ્વરૂપો વચ્ચેનો બીજો મુખ્ય તફાવત ઇનિંગ્સની લંબાઈ છે. ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં ઇનિંગ્સની લંબાઈની કોઈ મર્યાદા હોતી નથી.

ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં માત્ર 5 દિવસની મર્યાદા છે. સિક્કાની સાચી બાજુનું અનુમાન લગાવનાર કેપ્ટન પછી પસંદ કરશે કે તેઓ પ્રથમ બેટિંગ કરવા અથવા ફિલ્ડિંગ કરવા માગે છે કે કેમ. ત્યારબાદ એક ટીમ બેટિંગ કરશે જ્યારે બીજી બોલિંગ અને ફિલ્ડિંગ કરશે. બેટિંગ ટીમનો ઉદ્દેશ્ય રન બનાવવાનો હોય છે જ્યારે ફિલ્ડિંગ ટીમનો ઉદ્દેશ્ય દસ લોકોને આઉટ કરીને બેટિંગ ટીમની ઇનિંગ્સને બંધ કરવાનો હોય છે.

 

ટેસ્ટ મેચ માં દરેક ટીમને બેટિંગ અને બૌલિંગ કેટલી વખત આવે છે ?   

એકવાર પ્રથમ ટીમ બોલ્ડ આઉટ થઈ જાય પછી બીજી ટીમ બેટિંગમાં જશે. એકવાર બીજી ટીમ બોલ્ડ આઉટ થઈ જાય તે પછી તે સામાન્ય રીતે ફરીથી પ્રથમ ટીમ બેટિંગમાં પરત ફરશે. જો કે ક્રિકેટના નિયમોમાં આમાં અપવાદ છે, તેને ફોલો-ઓન કહેવામાં આવે છે. ફોલો-ઓન ત્યારે થાય છે જ્યારે પ્રથમ ટીમ બીજી ટીમ (5 દિવસની ટેસ્ટ મેચમાં) કરતા ઓછામાં ઓછા 200 રન વધારે બનાવે છે.

આ પછી પ્રથમ ટીમને બીજી ટીમને ફરીથી બેટિંગ કરવાનો વિકલ્પ આપે છે. આ ખાસ કરીને ઉપયોગી છે જો રમત ધીમી ગતિએ ચાલી રહી હોય અથવા ખરાબ હવામાનથી પ્રભાવિત હોય અને બંને ટીમો પાસે સંપૂર્ણ ઇનિંગ્સ રમવા માટે પૂરતો સમય ન હોય. જો આવું હોવું જોઈએ તો બેટિંગ ટીમના કેપ્ટનને પણ કોઈપણ સમયે તેમની ઇનિંગ્સને જપ્ત કરવાનો અધિકાર છે. આને ઘોષણા કહેવામાં આવે છે.

કેટલાકને આશ્ચર્ય થશે કે કેપ્ટન શા માટે તેની ટીમ માટે બેટિંગ કરવાની તક ગુમાવશે. જો કે જો રમત નજીક આવી રહી છે. અને એવું લાગે છે કે તેઓ બીજી ટીમને ફરીથી બોલ આઉટ કરી શકશે નહીં તો આ એક વિકલ્પ હોઈ શકે છે. જો એક ટીમ બે વખત બોલ્ડ આઉટ ન થાય અને રમતના પાંચ દિવસમાં વિજેતા નક્કી કરવામાં આવે તો રમત ડ્રો જાહેર કરવામાં આવે છે. તેથી ડ્રોને બદલે જીતની શક્યતા ઊભી કરવા માટે ઇનિંગ્સ જાહેર કરવી યોગ્ય છે.

૨. વન ડે મેચ 

પ્રથમ વન-ડે ઈન્ટરનેશનલ મેચ 5 જાન્યુઆરી 1971ના રોજ ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે રમાઈ હતી જે મેલબોર્ન ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ ખાતે રમાઈ હતી. વન-ડે ઈન્ટરનેશનલ એ મર્યાદિત ઓવરોની ક્રિકેટનું એક સ્વરૂપ છે. જે આંતરરાષ્ટ્રીય દરજ્જો ધરાવતી બે ટીમો વચ્ચે રમાય છે. જેમાં દરેક ટીમ નિશ્ચિત સંખ્યામાં ૫૦ ઓવરોનો સામનો કરવો પડે છે. આ રમત ૯ કલાક સુધી ચાલે છે.

સામાન્ય રીતે દર ચાર વર્ષે યોજાતા ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ આ ફોર્મેટમાં રમાય છે. વન-ડે ઈન્ટરનેશનલ મેચોને લિમિટેડ ઓવર ઈન્ટરનેશનલ પણ કહેવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય એક દિવસીય રમત એ વીસમી સદીના ઉત્તરાર્ધનો વિકાસ છે.

૩. ટી-ટ્વેન્ટી મેચ

તમને જાણી ને નવાઈ થશે કે પ્રથમ ટ્વેન્ટી-૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય મેચ 5 ઓગસ્ટ 2004ના રોજ ઈંગ્લેન્ડ અને મહિલા ટીમો વચ્ચે યોજાઈ હતી. ટ્વેન્ટી 20 ક્રિકેટમાં દરેક ટીમને ૨૦ ઓવર (૧૨૦ બોલ)ના સમયગાળામાં બને તેટલા વધુ રન કરવાનો પ્રયાસ કરવા અને બનાવવા માટે એક દાવની છૂટ મળે છે.

૭૫-મિનિટની સમય મર્યાદામાં- બોલિંગ ટીમોને તેમની ૨૦ ઓવર ૭૫ મિનિટની અંદર પૂરી કરવાની હોય છે. બેટિંગ ટીમને છ રનનું બોનસ આપવામાં આવે છે. જો બોલિંગ ટીમ તેની ૭૫ મિનિટ પૂરી થાય તે પહેલાં તેની વીસમી ઓવર શરૂ ન કરે.. આ ટ્વેન્ટી-૨૦ મેચના પ્રવાહ અને ગતિને જાળવી રાખવા માટે બનાવવામાં આવી છે.

ફ્રી હિટ‘ –  ‘ફ્રી હિટ’ મતલબ કે જો કોઈ બોલર તેની પિચ પરના નિશાનીની બહાર જઈને બોલ પહોંચાડે તો તેને અમ્પાયર દંડ આપવાનું કામ કરે છે. અને બેટિંગ ટીમને ૧ રન આપવામાં આવે છે. તેના પછીના બોલ પર ‘ફ્રી હિટ’ આપવામાં છે. અને મૂળભૂત રીતે તેનો અર્થ એ છે કે બેટ્સમેનને તે બોલ માટે આઉટ આપવામાં આવશે નહીં સિવાય કે તે રન આઉટ થાય.

અત્યાર સુધી ની સૌથી રસપ્રદ વન ડે મેચ જુઓ

વધુ માહિતી માટે નીચે આપેલ વિગત ભરી આપનો સવાલ પૂછો: